Việt Nam sắp xây dựng khu thương mại tựdo (FTZ), đây là sự kiện rất đáng để lưu ý kỹ. Trước tiên, cần làm rõhai khái niệm dễ bị nhầm lẫn: FTA là hiệp định thương mại được ký kết giữa các quốcgia, ví dụ như Khu vực Mậu dịch Tự do Trung Quốc - ASEAN, đòi hỏi sự đàm phán giữa nhiều nước. FTZ là khu chức năng đặc thù được một quốc gia khoanh vùng trong phạm vilãnh thổ của mình, với các ưu đãi về thuế và sự giám sát đặc biệt của hải quan, chỉ cần nướcđó phê duyệt là có thể xây dựng. Mô hình mà Việt Nam đang thúc đẩy hiện nay chính là FTZ. Hện nay trên thế giới có hơn 5.400 khu thương mại tự do, quốc giacó số lượng nhiều nhất là Trung Quốc với 2.543 đặc khu kinh tế. 21 khuthương mại tự do thí điểm của Trung Quốc tuy chỉ chiếm chưa đầy 4 phần nghìn diện tích đất đaicả nước, nhưng vào năm 2024 đã đóng góp gần 20% kim ngạch ngoại thươngvà 24% vốn đầu tư nước ngoài, mang lại hiệu quả vô cùng rõ rệt. Về phía Việt Nam, tiến độ đang diễn ra nhanh hơn so với dự đoán của nhiều người: -Tháng 6/2024, Đà Nẵng được trao thẩm quyền thực hiện chính sách thí điểm khuthương mại tự do - Tháng 6/2025, Khu thương mại tự do Hải Phòng chínhthức được phê duyệt với diện tích khoảng 6.292 ha - Tháng 12/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp chuyên đề để thúc đẩy, yêu cầu xây dựngcác chính sách đặc thù có sức cạnh tranh cao Nhóm các thành phố đầu tiên dự kiếntriển khai vào năm 2026 gồm: Đà Nẵng, Hải Phòng, TP.HCM và tỉnhHưng Yên. Trong đó, tỉnh Hưng Yên có quy hoạch diện tích lớn nhất, lên tới30.583 ha và có thể mở rộng thêm 30.000 ha trong tươnglai. Đà Nẵng có tiến độ nhanh nhất khi đã được phê duyệt 1.880 ha,định vị là trung tâm kết nối chuỗi cung ứng châu Á - Thái Bình Dương. Hải Phòng hướng tới mục tiêutrở thành cảng trung chuyển quốc tế. Nghị quyết liên quan của TP.HCM cũng đang trong quá trình hoàn thiệnthủ tục. Mục tiêu của Việt Nam là: Đến năm 2030 xây dựng từ 6-8 khu thương mại tự do, đến năm 2045 xây dựng từ 8-10 khu,đóng góp từ 15%-20% vào GDP cả nước tại thời điểm đó. Đối vớicác nhà đầu tư, hiện tại cần lưu ý một số điểm sau: 1. Chi tiết chính sáchcụ thể của 4 địa phương đầu tiên, đặc biệt là cách thức triển khai các ưu đãi về ngoại hối, đất đai và thuế 2. Khung pháp lý cho các khu thương mại tự do của Việt Namvẫn đang trong quá trình xây dựng, cần liên tục theo dõi các nghị quyết của Quốc hội và các bộ ngành 3. Định hướng ngành nghề tập trung vào logistics, sản xuất chế tạo cao cấp, kinh tế số, kinhtế xanh, rất tương thích với xu hướng dịch chuyển công nghiệp từ Trung Quốc 4. Cơ sở hạ tầngvà việc xây dựng thể chế vẫn cần thêm thời gian, bản thân Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng nhấn mạnh không nên thí điểmquá nhiều mà cần dành thời gian để đánh giá hiệu quả Từ tín hiệu chính sách đến việc thựctế triển khai vẫn còn một khoảng cách, nhưng cửa sổ cơ hội chính là trong 1-2 năm tới.Việc tìm hiểu trước và bám sát tiến độ chính sách sẽ chủ động và chắc chắn hơn nhiều so với việc chờđến khi mọi thứ đã ngã ngũ mới bắt đầu hành động.